کتابخانه نور تراجم وكتابشناسى
نخستين نرم افزار كتابشناسى و شخصيتشناسى شيعه
شناخت عالمان بزرگ شيعه و كتب گرانقدر ايشان براى جامعه اسلامى از اهميت فراوانى برخوردار است. اين
امر پژوهشگران را با آثار گذشتگان و شخصيت آنان پيوند مىدهد و گوشهاى از تلاش سترگ آنان را ترسيم
مىكند. نگارش دو كتاب ارزشمند «الذريعه» و «اعيان الشيعه» در برهه حساسى از تاريخ موجب گرديد تا نقش
مهمّ علماى شيعى در زمينه گسترش و شكوفايى علوم روشن شده و زبان بدخواهان از بهانهجوييها و ياوهپراكنيها
بر ضدّ مذهب تشيّع كوتاه گردد. اهميت دو كتاب مذكور و كتب ديگرى كه در اين زمينه نگاشته شده است، مركز
تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى را بر آن داشت تا نسخه نرمافزارى اين كتب را در دسترس عموم محققان و
علاقهمندان به رشته كتابشناسى و رجال قرار دهد تا با استفاده از آن، شناخت عميقترى نسبت به علوم و
معارف جهان تشيّع به دست آيد. اين برنامه در حقيقت، بررسى و معرفى مهمترين آثار مؤلفان شيعى و شرح حال
شخصيتهاى شيعه است.
محتواى برنامه
«تراجم و كتابشناسى» معجم الفاظى است كه محتواى اصلى آن شامل پنج عنوان كتاب از منابع مهم در
زمينه كتابشناسى و شخصيت شناسى شيعه (تراجم) مىباشد:
1ـ الذريعة إلى تصانيف الشيعة، عالم انديشمند شيخ آقا بزرگ تهرانى، 25 جلد. اين مجموعه نفيس به هدف
ثبت آثار مؤلفان شيعى و گردآورى اسامى كتابهاى تأليفشده توسط نويسندگان شيعه نگاشته شده است و تنظيم
آن به صورت الفبايى مىباشد. به يقين، الذريعه در موضوع كتابشناسىِ شيعه، كاملترين كتاب موجود است.
2ـ أعيان الشيعه، علامه سيد محسن امين عاملى، 11 جلد. در اين اثر كه به منظور شخصيت شناسى و معرفى
بزرگان و رجال شيعه اماميه از صدر اسلام تا كنون تأليف يافته، شرح حال بيش از 12000 نفر بيان گرديده است.
جلد اوّل و دوم أعيان الشيعه به تاريخ و سيره پيامبر اكرم صلىالله عليه وآله وسلم و اهل بيت عليهم السلام اختصاص دارد.
3ـ مستدركات أعيان الشيعة، محقق سيد حسن امين عاملى، 7 جلد. «مستدركات» در راستاى تكميل كتاب
أعيان الشيعة تأليف شده است.
4ـ أمل الآمل، محدّثِ بزرگ شيخ حرّ عاملى، 2 جلد. اين كتاب از دو بخش فراهم آمده است: بخش نخست،
در بيان تراجم و شرح حال علماى جبل عامل لبنانى است كه مشتمل بر 214 شرح حال است و بخش دوم به
علماى متأخر از شيخ طوسى قدس سره پرداخته كه شامل 1122 شرح حال است.
5 ـ معالم العلماء، دانشمند نامى ابن شهرآشوب مازندرانى، 1 جلد. كتاب معالم العلماء به سبك و سياق
فهرست شيخ طوسى قدسسره در راستاى تكميل آن كتاب نوشته شده و شامل 990 تن از نويسندگان و شاعران شيعه
مىباشد. بيان نقاط ضعف و قوت اشخاص موجب شده تا اين اثر يكى از منابع علم رجال نيز محسوب گردد.
امكانات برنامه
1 ـ محيطهاى كاربرى
از ويژگيهاى مهم و چشمگيرى كه بر محيط برنامه حاكم مىباشد اين است كه تمام بخشهاى اصلى برنامه؛
يعنى نمايش متن، جستجو، لغتنامه و يادداشت، به صورت كارتابل در يك پنجره قرار دارند و كاربر مىتواند با
حفظ وضعيت محيط جارى به بخشى ديگر منتقل شده و سپس به محيط نخست بازگردد.
2 ـ جستجو
جستجوهاى بسيط و مركب بدون نياز به درج كلمات و امكان استفاده از عملگرهاى منطقى از قابليتهاى ويژه
اين برنامه است. در اين قسمت مىتوان فهرست كلمات را به دو گونه الفبايى از ابتدا و يا از انتها تنظيم كرد و تعداد
تكرار هر كلمه را جلوى آن مشاهده نمود. اين قابليت، پژوهشگر را در يافتن واژههاى همخانواده راهنمايى
مىكند. بازسازى فهرست كلمات با تغيير دامنه جستجو به وسيله گشودن يا بستن هر يك از كتابها از ويژگيهاى اين
بخش مىباشد.
3 ـ مقايسه
به منظور مقايسه دو متن مختلف از كتب برنامه، مىتوان از گزينه «مقايسه» استفاده كرد. اين امكان، جهت
مقايسه دقيق متون موجود در برنامه تنظيم گرديده است تا پژوهشگر به آسانى به نتيجه مورد نظر دست يابد.
4 ـ لغتنامه
از نيازهاى اساسى به هنگام تحقيق، در دسترس بودن لغتنامهاى معتبر جهت استفاده محقق مىباشد. از اين
رو، به منظور دستيابى آسان به لغات نامأنوس و هموار ساختن مسير پژوهش، كتاب ارزشمند «لسان العرب (15
جلد)» در برنامه گنجانده شده است.
5 ـ ساير امكانات
جهت استفاده كامل پژوهشگران محترم از اين نرمافزار، امكان «يادداشتبردارى» از قسمتهاى مختلف برنامه
فراهم آمده است. كاربر مىتواند به هنگام مطالعه و گزينش، نظرات شخصى خود را نيز در ضمن نقل عبارات
كتاب، يادداشت كند. همچنين، مىتوان متن برگزيده را به عنوان يك پرونده با يكى از فرمتهاى دلخواه ضبط
نمود. قسمت يادداشت براى كسانى كه با ويرايشگر خاصى همانند زرنگار، MS-Word و ويندوز عربى كار
مىكنند، بسيار سودمند است و مىتوانند متن تنظيمشده در دفترچه يادداشت را به ويرايشگر مورد نظر انتقال
دهند.
در قسمتهاى مختلف برنامه به كمك گزينه «چاپ» مىتوان صفحه جارى، تمامى صفحات يا جوابهاى انتخابى
را روى چاپگرى كه براى ويندوز تعريف شده است چاپ نمود. در تمام بخشهاى برنامه با استفاده از گزينه
«راهنما» مىتوان نسبت به هر يك از قسمتهاى برنامه اطلاعات لازم را به دست آورد.
از ديگر امكانات برنامه، دستيابى سريع به اطلاعات لازم در مورد كتب برنامه و شرح حال مؤلفان آنهاست
كه پژوهشگر را با كتابهاى مذكور و نويسندگانشان آشنا مىسازد.
كسانى كه مايلند در هنگام كار با بخشهاى گوناگون برنامه از نواى صوت قرآن بهرهمند شوند، به مدت يك
ساعت قرائت قرآن كريم با كيفيت بسيار خوب از قاريان ايرانى تهيه شده است كه آيات مختلف قرآن را به زيبايى
تلاوت مىكنند. قابليت ديگرى كه در بخش امكانات برنامه در نظر گرفته شده، پخش تواشيح در شأن پيامبر
اكرم صلىاللهعليهوآلهوسلم ، ائمه اطهار عليهمالسلام و حضرت مهدى « عجل اللّه تعالى فرجه الشريف » به زبان عربى است كه به شكل صفحه انتظار
(ScreenSaver)عمل مىنمايد.
ضمايم برنامه
در اين لوح فشرده، حدود نيم ساعت انيميشن در مدح حضرت مهدى « عجل اللّه تعالى فرجه الشريف » ارائه شده است.
ويرايشگر فارسى و لاتين « Noor NotePad » با امكان چاپ و ذخيره سازى در شش قالب رايج و نيز برنامه
پست الكترونيكى NoorMail با سه زبان فارسى، عربى و انگليسى از ديگر ضمايم موجود در برنامه به شمار
مىرود. همچنين، كاربران مىتوانند با تصاوير ديدنى و جذاب ارائه شده در اين بخش، ميز كار ويندوز
(Desktop)را نيز تزيين كنند.
شماره ثبت كتابخانه ملى ايران : 263، شماره شوراى عالى انفورماتيك : 100253
| 